Kan die Karoo dít alles oorleef?

SKA BESLIS NIE TOE BOERE SE VOORDEEL
Brief: Landbouweekblad 8 Julie 2016

Die SKA-projek (Square Kilometer Array) het ongelooflike belangstelling in die media gewek, maar ongelukkig om die verkeerde redes. Die grondeienaars is wysgemaak dat die 13 406 hektaar wat oorspronklik aangekoop is, genoeg sal wees vir die oprigting van die skottels. Intussen is daar ’n gebied van 268 000 hektaar vir onteiening geoormerk. Dit is egter net die spreekwoordelike oortjies van die seekoei, want die jongste syfer wat geopper word, is 140 000 000 ha. Ja, dit is reg: 140 miljoen hektaar!

Kom ons werk eers net met die 268 000 hektaar, wat 36 eiendomme verteenwoordig. As hierdie plase onteien word, word konserwatief bereken 33 500 skape uit produksie gehaal. Teen ’n gemiddelde prys van R800 per lam is dit ’n verlies aan inkomste van R26,8 miljoen per jaar vir hierdie streek.

En kom ons sê daar is gemiddeld vyf plaaswerkers met minstens vyf afhanklikes elk op hierdie 36 plase. Dit beteken 1 650 mense gaan sonder enige inkomste sit, want hierdie mense sal heel moontlik op die omliggende dorpe, naamlik Carnarvon en Williston, beland. Dié dorpe sit reeds met ’n werkloosheidsyfer van ’n geraamde 32%.

Die grondeienaars gaan nie uitbetaal word vir infrastruktuur, soos woonhuise, krale en boorgatpompe (windpompe, dieselaangedrewe pompe en sonkragpompe) nie. Dus moet hulle elders kleiner eiendomme gaan koop waarop die produksie laer gaan wees nadat hul grond, wat in sommige gevalle al meer as vyf geslagte in die familie is, onteien is. Dit kom neer op blatante menseregteskendings waarvan min mense bewus is, want die media swyg oor hierdie feite.
Indien die projek volledig ontwikkel gaan word, soos beplan, en die onteiening word uitgebrei tot 140 miljoen hektaar, sal die Noord-Kaap se ekonomie totaal en al in duie stort, want dit gaan nie net Carnarvon en Williston spookdorpe maak nie, maar ál die omliggende dorpe.

Dit beteken meer as 18 800 eiendomme gaan onteien word ter wille van die SKA-projek omdat hierdie deel van die Karoo as ’n woestyngebied deur die SKA-ontwikkeling beskryf word. Suid-Afrika kan ’n voedseltekort ervaar, want 17,5 miljoen skape gaan uit produksie gehaal word. Dit beteken ’n verlies aan inkomste van R14,5 miljard vir die Noord-Kaapse ekonomie.

Wat ook nie in die media bekend gemaak is nie, is dat alle infrastruktuur, naamlik huise, skure, heinings en boorgatpompe op die onteiende grond afgebreek en die boorgate verseël gaan word om te verseker dat daar geen boerderybedrywighede op die grond plaasvind nie. Groot- en kleinwild in hierdie gebied sal eenvoudig vrek, want daar is nie genoeg oppervlakwater, soos damme, waar hierdie diere kan suip nie.

Selfoon- en satellietfoonseine word reeds verswak, wat die omliggende grondeienaars van die buitewêreld afsny en ’n sekerheidsrisiko veroorsaak.

Die totale koste van die SKA-ontwikkeling word op €15 miljard (sowat R253 miljard) geraam – alles ten koste van mens en dier en gepaardgaande met die vernietiging van die Noord-Kaapse ekonomie. Besoek gerus die webwerf www.savethekaroo.com vir meer inligting. LUDWIG VAN HEERDEN, MONTAGU

HET LANDBOU NIKS TE Sê OOR SKA?
Brief: Landbouweekblad 26 Aug 2016

Ek is baie ongemaklik dat niemand vanuit die georganiseerde landboustrukture (rooivleis-, wol-, bokhaar-, wild-, slagplaas-, voerkraal-, leer- en velbedryf) in die Karoo nog gereageer het op Ludwig van Heerden se brief, “SKA beslis nie tot landbou se voordeel” (LBW, 8 Julie) nie. Die brief handel oor die invloed wat die SKA-projek op die toekoms van die veebedrywe en die ekonomie van die plattelandse dorpe in die Karoo gaan hê. Is dit dalk ’n geval van “dit sal nie in ons leeftyd gebeur nie, hoekom sal ons ons daaroor bekommer”?

Ludwig sê op 268 000 ha (die 36 eiendomme wat onteien gaan word) kan ongeveer 1 650 mense hul werk verloor. Dan sê hy verder dat daar in totaal tot 140 miljoen ha verlore kan gaan. Kan dit waar wees? Hoeveel werksgeleenthede sal nie dan verlore gaan nie?

Teen 8 ha per kleinvee-eenheid praat Ludwig van sowat 17,5 miljoen skape uit produksie. Dit verteenwoordig sowat 71% van Suid-Afrika se nasionale kudde, maar niemand (leiers) bekommer hulle oënskynlik daaroor nie. Dié produksie kan nie sommer net na ander plekke verskuif word nie.

Nou het ons nog nie eens gepraat oor die oppervlaktes wat benodig word vir skaliegasontwikkeling en uraanmynbedrywighede nie. Dit gaan ’n verdere meer as 1 miljoen hektaar uit produksie haal as ek so na al die berigte in LBW en ander nuusblaaie kyk.

Ons praat nog net van diere en mense wat uit landbouproduksie gehaal gaan word. Wat van die omgewing wat vernietig gaan word? Waar is die groenes en die natuurbewustes se insette, of is hulle gelukkig dat die probleemdiere nou na willekeur sal kan aanteel? Daar gaan mos nie meer vir hulle lekker mak kleinvee wees om te vang nie.
Ludwig praat ook net van die Noord-Kaap se ekonomie, terwyl die genoemde projekte ook die Wes- en Oos-Kaap en dele van die Vrystaat kan insluit.

Ludwig, daar is nie ander, kleiner eiendomme vir hierdie mense wat moet verskuif nie. Hulle sal maar net na die stede of dorpe moet verhuis. Die druk sal verskuif na die boere wat nog in produksie is om meer vleis en vesel te produseer. Pryse van veral skaapvleis sal verder die hoogte inskiet en vir sekere inkomstegroepe glad nie meer bekostigbaar of beskikbaar wees nie. Die staat (wat vir voedselsekerheid verantwoordelik is), sal maar net die “hekke” verder moet oopgooi en probeer invoer en die verbruiker sal maar moet vat wat hy kan kry en bekostig.
Dan het ons ook nog nie eens gepraat oor die vernietiging en besoedeling van Suid-Afrika se skaarsste en kosbaarste hulpbron, naamlik water, nie. JOHN DÜRR, MALMESBURY

Tags: